13.09.2007 - Андешасаро

Cиёсат?ои "?амсоягадосози" ин пирамарди хирасар И. Каримуф (Гузориш нахуст дар майдони бахси Ozodi.Org тахия шудааст)

Салтанати И. Каримуф дар ?оли фур?пошист, зеро сиёсат?ои "?амсоягадосози" ин пирамарди хирасар осеби бештаре ба кишвари худаш ворид кардааст, то дигарон. Сиёсати "?амсоягадосоз" дар илми равобити байналмилал? навъи сиёсатеро мег?янд, ки як кишвар бо истифода аз имконоти фаровоне, ки дорад ва бо дарки ин ки ?амсояаш ё ?амсоягонаш ба он сахт вобастаг? доранд ва тамомии ро??ояшон ба ?амин кишвар мунта?? мешавад, дигар ба дарди сар додани онхо шур?ъ мекунад. Он?оро дар му?осира карор меди?ад, яъне ?ама ро??ои бурунрафти он?оро, ки аз ?амин кишвар мегузаранд, мебандад ва имкони нафас кашидан ба он?о намеди?ад.

Нати?аи ин ч? мешавад? Фикр мекунед, ки ин кишвар ё кишвар?ои дар тангно ?ароргирифта аз гуруснаг? мемиранд? Каримуф ?амин гуна фикр мекард ва иштибох кард. Нати?аи ин сиёсат он аст, ки чун ин кишвар?ои дар тангно ?ароргирифта мебинанд, дигар ро?е надоранд, шур?ъ мекунанд ба ?усту??и ро??ои тозаи бурунрафт. Ран?и бисёре мекашанд, вале ин гуна ро??оро мисли муше, ки на?б меканад, пайдо мекунанд, то аз вобастагии ин дев?амсоя ра?о шаванд. Дар нати?а ин ро??о пайдо мешавад ва кишваре, ки дигаронро дар тангно ?арор дод, худ дар инзивои худсохта мадфун мешавад. Ин кишвар бо аз даст додани ?амсоягони вобастаи худ бозори аслии худро аз даст меди?ад ё худ дигар ба унвони бозори асл? барои он кишвар?о бенамак ва камнур мешавад ва асароти сиёсати ?амсоягадокун бозпас мегардад.

Бештари кишвар?ои урупои аз ?амин гуна сиёсати содалав?она дар даврони таназззул (Depression) кор гирифтанд ва диданд, ки суде надод, баночор дарёфтанд, ки пешрафти устувор дар ?амбастагии ?ахонист ва р? ба иттиход оварданд. ?ар яке аз он?о мехостанд, ки аз ?ама ?и?ат худкифо бошанд ва ба ?амсояи худ вобаста набошанд, дар нати?а моли Фаронса ба дасти инглис?о нарасид ва дар анбор?о пусид, колои инглисиро низ фаронсави?о нахариданд ва нодаркор шуд, олмони?о низ аз чиз?ое ки ба ин ду медоданду мегирифтанд, ма?рум шуданд ва худ ?ам натавонистанд, чизе тавлид кунанд, ки ?ои воридоти ?аблиро бигирад. Назми бозор вайрон шуд ва ?амаи кишвар?о осеб диданд. Зеро во?еъият ин буд, ки ин миллат?о ?ар кадом дар яке аз арса?о ма?орати тамом дошт ва дар арсаи дигар миллати дигари забардасттар буд ва иваз кардани коло?ои арса?ои мухталиф барои он?о судмандтар меуфтод, нисбат ба ин ки ?ар кадоме аз ин?о ?амакора шаванд.

Яке аз сабаб?ои пешрафти санъати киштирон? дар Урупо ва фат?и замин?ои нав ва пешрафти сармоядор? дар Урупо дар понсад соли ахир низ ба сиёсати салтанати Усмон? бармегардад, ки тамомии ро??ои Урупо ба Шар?ро баст ва он?о ночор шуданд, ро?и дигаре ба ?индустон би??янд ва дар нати?а замин?ои тозаро фат? ва забт карданд. Дар ?оле ки Усмон? ва тамомии кишвар?ои мусалмони худ дар инзиво монданд ва то имр?з ба худ наомадаанд.

Акнун тайи понзда? соли ахир ин пирамарди ?амсоя ?ам, ки гумон мекунад, "гурги борондида" аст, талош мекард То?икистонро дар ?ап?оне бигирад ва дар да?они ?ор камин гирифта буд, вале То?икистон монанди муш аз ро?и дигар на?бе канд ва берун омад ва ба ?оли он гурбаи камингирифта ?а?-?а? зад. Яъне сиёсати ?амсоягадосози Каримуф фоидааш ин буд, ки То?икистон аз ба?ри ?ама чиз гузашт ва тунеле канд ки шимол ва ?анубро дар муддати к?то? (боварнакардан?) ба ?ам пайваст. Дигар убур аз тари?и Узбакистон аслан лозим нест. Аз с?и дигар То?икистон ночор шуд ро??оро ба Чин ва ?ир?изистон ва Аф?онистон боз кунад ва ба шарофати сиёсат?ои ?амсоягадосози Каримуф фардо агар Узбакистон ро??оро кушояд ва тавалло ?ам кунад, ба болояш пул бипардозад ?ам, То?икистон аз он?о нахо?ад рафт. Зеро ин кишвар дигар "ро?баста" нест. Ба воруни ин Узбакистон аз чанд ли?оз дар понзда? соли гузашта осеб дид. Аз муштариёни аслии бозор?ои Самар?анд, ки мардуми водии Зарафшон буданд, ма?рум шуд, ?оло бозор?ои Самарканд хол? ва бештари сокинонаш ба Русия му?о?ират кардаанд. Вилоят?ои ?анубии Узбакистон, Сурхондарё ва Де?нав... бештари коло?оро аз Душанбе мебурданд, ?оло аз ро?и дароз аз Тошканд меоранд махори?аш гаронтар аст, фа?р дар ин маноти? ба?оят густариш ёфтааст. Ма?сулоти кишоварзии он?о, ки ба Душанбе меомад, имруз дар анбор?о ё дар сари замин?ошон меп?сад. ?исмат?ои Фар?она ва ?арби Узбакистон аз тари?и вилояти Су?ди То?икистон бе?тар ва осонтар бо ?ам робита доштанд, ин равобит гусаста ва дар чанд соли ахир ин маноти? аз ?ам канда шудаанд. Агарчи То?икистон дар о?ози 1990 хеле пароканда ва ма?алгаро? дар он дар ав? буд, ?оло ин махал?о ба ?ам омадаанд, вале Узбакистон бо чунин мушкиле тоза р?бар? шудааст. Барои аз шар?и Узбакистон ба ?арби он рафтан, мардумаш ночоранд аз ?азо?истон убур кунанд. Пайванд?ои ?анубу шимоли он ?ам чандон осон нест ва го?о аз тари?и Туркманистон мегузарад. Гузашта аз ин ин кишвари бузург, ?амъияти ба?оят зиёд дорад, вале манобеъи гуногуни таби? надорад, газ ва нефт ба мардумаш чизе намеди?ад, тан?о кисаи давлат ва фасодкорон пур мешавад. Ин кишвар тавоноии инсонии чандон ?авие надорад, як идда пурх?р, ки имр?з аз дасташон чизе намеояд, дур?? ва риёкор? аз замони Шурав? бахше аз фар?анги ин кишвар буд. ?оло ?амъияти зиёд ва танаввуи ?авм? ва ?угрофиёи номуносиб поя?ои салтатани "гурги борондида"-ро бо хатари фур?рез? р?бар? кардааст. Агар ихтилофе дар ин кишвар во?еъ шавад, монанди Аф?онистон ба зуд? ?ал нахо?ад шуд ва онго? Точикистон ночор хо?ад буд марз?ои ?арбию шимолияшро барои ?илавгири аз вуруди гуру??ои ?ино? ва рохзану мусалла? та?вият кунад, албатта То?икистон ?еч го? марз?ояшро мин намегузорад.

Faramarz

Бозгашт